Po ponad 20 latach od ważnych wydarzeń, które wpisały się w historię Podhala, monument w Parku im. Lecha i Marii Kaczyńskich, poświęcony mjr. Józefowi Kurasiowi „Ogniowi” oraz jego żołnierzom, przeszedł gruntowną renowację. Prace te, zlecone przez Urząd Miasta Zakopane, są częścią dbałości o estetykę i stan techniczny miejsc pamięci narodowej w regionie.
Pomnik został odsłonięty 13 sierpnia 2006 roku z inicjatywy Fundacji „Pamiętamy”, przy wsparciu Rady Miasta oraz Burmistrza Zakopanego. Aktu odsłonięcia dokonał Prezydent RP Lech Kaczyński wraz z synem majora, Zbigniewem Kurasiem. Monument, na którym widnieją słowa Zbigniewa Herberta „Nie dajmy zginąć poległym”, został poświęcony przez biskupa Albina Małysiaka. Prezydent podkreślił, że obecność głowy państwa w tym miejscu jest częścią procesu przywracania pamięci historycznej o tych, którzy nie złożyli broni po 1945 roku. Pomnik na stałe wpisał się w krajobraz Zakopanego.
Obiekt ma unikalną formę, przypominającą nieregularny kopiec złożony z dużych głazów rzecznych, osadzonych na brukowanym podłożu. Wokół centralnej części znajdują się mniejsze tablice z nazwiskami podkomendnych „Ognia”. W centralnym punkcie stoi potężna, lekko pochylona płyta z główną inskrypcją, a całość wieńczy rzeźba orła z brązu, który wydaje się gotowy do lotu. Monument jest narażony na niekorzystne czynniki atmosferyczne z powodu bliskości wysokich drzew.
Specyficzny mikroklimat Zakopanego, z gwałtownymi zmianami temperatury oraz dużą wilgotnością, negatywnie wpływa na obiekty wykonane z kamienia i metalu. Na powierzchni otoczaków oraz elementach brązu przez lata pojawiły się zanieczyszczenia organiczne, a warstwy malarskie liter uległy wyblaknięciu oraz złuszczeniu.
W związku z pogarszającym się stanem wizualnym pomnika, Burmistrz Zakopanego postanowił zlecić przeprowadzenie specjalistycznych prac konserwatorskich, które powierzono autorowi pomnika, Markowi Szczepanikowi.
Prace miały charakter kompleksowy, obejmując:
- Usunięcie mchów i porostów – zlikwidowano warstwę biologiczną, która rozwijała się szybko w zacienionym otoczeniu, grożąc mikropęknięciami kamienia.
- Czyszczenie mechaniczne i chemiczne – przy użyciu specjalistycznych preparatów oraz kontrolowanego strumienia czyszczącego usunięto zabrudzenia i patynę.
- Prace liternicze – uzupełniono brakujące litery w inskrypcji, precyzyjnie polerując i ponownie malując je złotą farbą odporną na trudne warunki atmosferyczne.
Dzięki podjętym działaniom, Park im. Lecha i Marii Kaczyńskich zyskał odnowione miejsce pamięci. Renowowany monument przyciąga uwagę czystością kamienia i blaskiem inskrypcji, a kontrast pomiędzy jasnymi głazami a ciemną rzeźbą orła jest teraz wyraźniejszy. Dbałość o estetykę i stan techniczny pomników pozostaje istotnym zadaniem dla zakopiańskiego samorządu.